Dự phòng cơn hen phế quản bùng phát khi chuyển mùa

Thời tiết thay đổi, nhiệt độ lúc nóng lúc lạnh là điều kiện thuận lợi cho sự bùng phát của nhiều loại bệnh mạn tính. Đặc biệt là người có bệnh hen phế quản do nhạy cảm với môi trường, mà việc dự phòng không tốt có khi dẫn đến khởi phát cơn hen ác tính sẽ hết sức nguy hiểm.

Thời tiết thay đổi, nhiệt độlúc nóng lúc lạnh là điều kiện thuận lợi cho sự bùng phát của nhiều loại bệnhmạn tính. Đặc biệt là người có bệnh hen phế quản do nhạy cảm với môi trường, màviệc dự phòng không tốt có khi dẫn đến khởi phát cơn hen ác tính sẽ hết sứcnguy hiểm.

Biểu hiện của hen phế quảncấp

Cơn hen phế quản thường xuấthiện với các dấu hiệu như mệt mỏi, đau đầu, khó thở tăng dần. Cá biệt cũng cótrường hợp bệnh nhân lên cơn co thắt dữ dội, suy hô hấp cấp và tử vong. Bệnhnhân khó thở khi thở ra, hoảng hốt, vã mồ hôi lạnh, co kéo cơ hô hấp và đặctrưng nhất là tiếng cò cử hay tiếng thở khò khè. Bệnh nhân thở rất nặng nhọc,ngực như có cảm giác bó chặt, chèn ép và thường phải ngồi dậy, bám vào thànhgiường để thở. Bệnh nhân cũng thường có ho nhiều với đờm trắng, dính hoặc đặcquánh kèm theo; hoặc sốt cao và ho khạc đờm vàng nếu có nhiễm khuẩn (bộinhiễm). Nghe phổi bệnh nhân thấy đầy tiếng ran (ran rít hoặc ran). Nếu khôngđược xử trí, diễn biến của cơn hen sẽ nặng dần lên, chuyển thành nguy kịch vớicác dấu hiệu như mạch chậm rời rạc, tụt huyết áp, hôn mê, thở ngáp, nghe phổi"im lặng". Có các dấu hiệu này đồng nghĩa với việc bệnh nhân sắp tử vong.

Những yếu tố làm khởi phátcơn hen

Hàng đầu là các yếu tố gây dịứng như phấn hoa, da lông súc vật, hóa chất, nấm mốc, bụi bẩn... Người ta chorằng, các tác nhân này sau khi bị hít vào đường hô hấp sẽ kích ứng các tế bàomiễn dịch giải phóng các chất như histamin, serotonin có tính chất gây co thắtvà phù nề, tăng tiết rất mạnh tại các tiểu phế quản gây nên cơn hen. Ngoài ra,dị ứng qua các con đường khác như dị ứng thực phẩm (sứa, tôm, cua biển...), dịứng thuốc, hóa chất...cũng đều có khả năng khởi phát cơn hen ở người có cơ địanhạy cảm và nhiều trường hợp biểu hiện rất nặng nề.

Dự phòng cơn hen phế quản bùng phát khi chuyển mùa 1Người bệnh hen phế quản dễbùng phát cơn hen khi thời tiết thay đổi.

Nhiễm khuẩn và nhiễm virutđóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc khởi phát cơn hen phế quản cấp.Có những bằng chứng chắc chắn xác nhận những nhiễm khuẩn đường hô hấp trên gâynên bởi virut và mycoplasma pneumoniae như là những tác nhân quan trọng làm bộcphát cơn hen phế quản. Các loại virut như R.syncytialvirus, Parainfluenza,Influenza A, Rhinovirus, và Adenovirus cũng được cho là có liên quan.

Các hoạt động gắng sức quámức cũng là yếu tố khởi phát cơn hen đối với một số người. Khi vận động mạnh,nhu cầu ôxy tăng khiến bệnh nhân phải thở nhanh, luồng khí ra vào phế quảnnhanh và mạnh hơn, ít được làm ẩm và làm ấm hơn đã gây kích ứng các tiểu phếquản ở người nhạy cảm và cơn hen phế quản xảy ra.

Các yếu tố khác như nhiệt độthấp; các chất ô nhiễm trong môi trường như bụi bẩn, khói bụi, khói thuốc lácũng hay gây nguồn cho cơn hen bùng phát. Một số loại thuốc như thuốc chẹn betagiao cảm làm mất cân bằng giữa hệ giao cảm và đối giao cảm, aspirin, ibuprofen,các chất sulfite và phụ gia, chất màu trong thực phẩm có thể gây khởi phát hoặclàm nặng thêm tình trạng hen. Cơn hen phế quản cũng có nguy cơ  bùng phát ở người bị các stress tâm lý nặngnề, đang có các cảm xúc mạnh (như vui buồn quá mức) và cuối cùng, trào ngược dạdày thực quản, chu kỳ kinh nguyệt cũng là "thủ phạm" khởi nguồn một cơn co thắtcấp ở người mẫn cảm.

Ai dễ bị hen?

Cơn hen chỉ xuất hiện ở nhữngngười tiềm ẩn những yếu tố nguy cơ. Nguy cơ thứ nhất là yếu tố gia đình (gen).Một người sẽ có nguy cơ bị hen khi tiếp xúc với các tác nhân kích thích nếutrong gia đình có người cùng huyết thống (bố mẹ, anh em ruột...) bị hen phếquản. Thứ hai là những người có cơ địa dị ứng hoặc hay bị các bệnh dị ứng nhưviêm mũi xoang, viêm da dị ứng. Những người này có nguy cơ cao bị co thắt phếquản cấp (hen) khi tiếp xúc với dị nguyên. Người ta cũng liệt kê một số đốitượng khác nữa cũng dễ bị hen phế quản như người béo phì; người hút thuốc lá(kể cả hút thuốc lá thụ động); người có mẹ hút thuốc trong thời kỳ mang thai,người thường xuyên tiếp xúc với khói bụi và các chất gây ô nhiễm, hóa chất độchại hoặc bụi trong các nhà máy xí nghiệp và người sinh thiếu cân non tháng.

Làm thế nào để dự phòng vàkiểm soát những cơn hen?

Tuy không tuyệt đối, nhưngviệc dự phòng sự xuất hiện của cơn hen là điều hoàn toàn có thể. Trước hết, đốivới những người có nguy cơ cao bị hen (tính chất gia đình, cơ địa dị ứng...),nên tránh tiếp xúc với những chất dễ gây dị ứng như phấn hoa, bụi bẩn, hóachất, khói thuốc lá. Người bị hen do gắng sức hoặc do thuốc tuyệt đối không vậnđộng quá sức hoặc dùng lại những thứ thuốc mà trước đó đã khởi phát cơn hen.Người bị hen do nghề nghiệp tốt nhất nên chuyển đổi môi trường làm việc cho hợplý hơn. Dự phòng các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp trên cũng cần thiết ở ngườiđã từng bị hen và việc này càng nên được chú ý vào mùa lạnh. Duy trì trọnglượng cơ thể hợp lý, luyện tập thể lực nhẹ nhàng, chế độ dinh dưỡng tốt cũnggóp phần đáng kể vào việc ngăn ngừa sự khởi phát của cơn hen. Ở những người cónguy cơ cao hơn, nên sử dụng phác đồ thuốc dự phòng bao gồm thuốc giãn phếquản, corticoide dạng hít hoặc uống theo đúng chỉ dẫn của thầy thuốc để dựphòng cơn hen.

TS. BS. Vũ Đức Định


Ða số các trường hợp cơn henxuất hiện từ khi tuổi còn nhỏ với hai nhóm bệnh nguyên chính là hen do cơ địavà do môi trường (các tác nhân vi khuẩn, virut, chất gây dị ứng...).

Ðộ nặng của cơn hen được xácđịnh theo các mức: nhẹ, trung bình, nặng và nguy kịch. Mức độ đáp ứng điều trịtốt hay không được phân loại theo tính chất "ác tính" của cơn hen. Cơn hen phếquản ác tính là cơn hen phế quản nặng không cắt được cơn khó thở sau 24 giờđiều trị tích cực.

Share on Google Plus

About Hien Ninh

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.
    Blogger Comment
    Facebook Comment

0 nhận xét:

Đăng nhận xét